تزیینات تیمچه ودالان میرزاجلیل

تیمچه میرزا جلیل شامل تیمچه ای است که توسط دالانی نسبتا طویل به سرا منتهی می شود تیمچه و دالان در سطح پایین تری از سطح راسته بازارقراردارد وورودی ازیک طرف(ورودی از راسته) از طریق چند پله وهمچنین یک در چوبی قدیمی تعریف می شود. و در ورودی دالان به سرا یک در فلزی است که دارای اروسی زیبایی است و به زیبایی دالان افزوده است .

تیمچه از یک فرم هندسی هشت ضلعی تشکیل شده است و دارای گنبدی است که تزئینات به کاررفته در آن از نوع کاربندی با آجر می باشد که به زیبایی گنبد افزوده است. تیمچه و دالان دارای تقارن نسبی و ارتفاعی معادل دو طبقه که هر هر دو طرف شامل حجراتی می باشد که این حجرات در قدیم شامل بازشوهای چوبی بودند که اکنون برخی حالت قبلی را حفظ کردند اما برخی تبدیل به بازشوهایی از جنس آلومینیم شدند .

پوشش داخلی تیمچه و دالان از آجر قرمزرنگ با بندکشی سیمان سفید می باشد ابعاد آجرها5*10*20 می باشد واز انواع آجرچینی ها استفاده شده است.

در قدیم کف سازی تیمچه و دالان از خاک بوده و اکنون از آسفالت است . اما کف سازی راهروها و داخل مغازه ها بنا به سلیقه مغازه داران از انواع سنگ ها ، موزاییک ها ویا چوبی می باشند.

روشنایی تیمچه از طریق نورگیرهای جانبی تامین می شود و در دالان هر طاق دارای نورگیر مرکزی است . نوری که از طریق این نورگیرها به درون تیمچه و دالان میتابد باعث ایجاد فضای فوق العاده زیبایی می شود.

از طاق و قوس های متنوعی در تیمچه و دالان استفاده شده است .در دالان از طاق های تیزه دار همچون قوس شاخ بزی استفاده شده است . از قوس های تزئینی کلیل و کلاله در تمام قاب بندی پنجره های طبقه دوم استفاده شده است.این دسته از قوس ها به فرم های مختلف برای تزئین بناها به کار می رود.از شکل ظاهری آنها مشخص است که قدرت تحمل بار را ندارند و فقط می توانند وزن حاصل از خود را تحمل کنند و در زیر بارهای اضافی شکسته می شوند.

طاق وقوس

xmofpn8affvpv9oc0z8.jpg

a5etow9m1x710wjehvx1.jpg

og4h8qnpj4bbyw2it8l5.jpg

wjm0rru8wcsy2ahwoq5q.jpg

uk0sz8asq29i6rev2a63.jpg

 

ycgjsnyzxgalbj25isr8.jpg

 

4w0dqmznxolronzdxv.jpg

 

9et0kcymhwf28ujy2oer.jpg

nflbro77y91ory8z485.png

ssm4qi3043ikxv7s5e.jpg   پلان طبقه دوم

تزئینات تیمچه های حاج شیخ

سه تیمچه ی حاج شیخ (اول و دوم و سوم)از نظر تزئینات مشابه یکدیگرند و  تقارن آنها کاملاً مشهود است، به جز تیمچه ی دوم که در قسمت مرکزی دارای نور گیط سقفی متمایزی است که در تیمچه های اول و دوم وجود ندارد.

سه تیمچه از لحاظ شیوه ی آجر کاری با یکدیگر تفاوتی ندارند و نحوه ی آجرچینی آنها با آجر های قرمز و بند کشی سفید است(متأسفانه آجرهای تیمچه ی اول نسبت به دو تیمچه ی دیگر قدری تخریب شده است) که در تصاویر زیر قابل ملاحظه است. از ویژگی های دیگر مجموعه ساطع شدن نور به فضای درون است به گونه ای که هر بیننده ای را مجذوب می کند.

تیمچه ی دوم

 

تزئینات تیمچه خرزی لر

تیمچه خرازی ها ( خرزی لر )  نسبت به سطح راسته در تراز پایین تری قرار دارد که این اختلاف سطح در قسمت ورودی قابل تشخیص است .

خرزی لر تیمچه سی

این تیمچه دارای ده طاق کجاوه ای با بندکشی سفید می باشد که نه طاق دارای آجرچینی ساده و یک طاق آجرچینی حصیری ( خفته راسته ) دارد . این نوع آجرچینی باعث تمایز این طاق از سایر طاق ها می شود .  علاوه بر دو نورگیر سقفی، طاق ها دارای نورگیرهای کوچک بیضوی شکل نیز هستند که به روشنایی فضا کمک می کنند .

خرزی لر تیمچه سی

در ورودی دالان ها مقرنس کاری هایی به چشم می خورد که روشنایی آفتاب بر زیبایی آنها افزوده و باعث تلطیف فضا می شود . روشنایی این دالان ها توسط نورگیرهای سقفی داخلی موجود تامین می شود . که البته یکی از دالان ها ( دالان شمال غربی ) فاقد نورگیر می باشد.

خرزی لر تیمچه سی

 

قابهای در و پنجره در قدیم چوبی و همگون بوده اند ولی امروزه قابهای فلزی جایگزین آنها شده است .

امروزه کف تیمچه با موزائیک پوشش داده شده البته قسمتی از کف سازی گذشته که آجری بوده قابل رویت است .

 خرزی لر تیمچه سی

خرزی لر تیمچه سیخرزی لر تیمچه سی

 

 

 

 

تزئينات تيمچه مير ابوالحسن

تيمچه مير ابوالحسن در مقايسه با تيمچه هايي مثل مظفريه تزئينات زيادي ندارددر واقع ميتوان گفت تزئينات اين تيمچه از سازه و كالبد بنا جدا نيست از جمله تزئينات به كار رفته در اين بنا ميتوان به كاربندي گنبد اصلي" گنبد تيمچه "اشاره كرد


dsybti98nxeuqqvq2m.jpg

(در حقيقت كاربندي مجموعه طاقهاي موربي استكه با يكديگر تلاقي ميكنند و از تقاطع آنهادر طاق زدن استفاده ميشود) 

استفاده از گره چوبي در بعضي در و پنجره هاي قديمي تيمچه نيز از ديگر تزئينات بنا به شمار ميرود .

در كف سازي تيمچه از تزئينات خاصي استفاده نشده و تماما سيماني ميباشد

آجر چيني هاي به كار رفته نيز از ديگر تزئينات به كار رفته در بنا به شمار ميرود (براي نمونه آجر چيني خفته راسته  )

 
yhcppikbug9c3b3f0sv7.jpg

طاقهاي موجود در دالانها نيز علاوه بر نقش سازه ايشان بر زيبايي بنا افزوده اند

همچنين نور گيرهايي كه در سقف گنبدها وجود دارد و ورود نور از انها نيز جلوه خاصي به تيمچه ميبخشد

تزئینات تیمچه ملک

تيمچه ي ملك به دليل مجاورت با راسته بازار تمايز بين حريم تيمچه و راسته بازار حائز اهميت است. يك دالان كم ارتفاع و كوتاه كه پايين تر از سطح راسته بازار است به عنوان حائل بين تيمچه و راسته بازار مد نظر بوده است. اين دالان داراي يك درب چوبي است كه ميتوان آن را به عنوان عنصر ورودي تيمچه تلقي كرد. فضاي دالان عاري از تزيينات بوده و داراي آجرچيني يكنواخت است. اين دالان در واقع با نداشتن تزيينات شاخص و كمي ارتفاعش بر ابهت فضاي داخلي تيمچه مي افزايد.

 تيمچه داراي تقارن و تناسب چشمگير است و ارتفاعي نزديك به دو طبقه دارد.

در قسمت مياني آن يك طاق بلند كه اجراي آن با كاربندي همراه است كه اين كاربندي ها خود زيبايي گنبد را دوچندان مي كنند.

علاوه بر گنبد عظيم مياني در طرفين گنبد شاهد دو طاق از نوع خوانچه پوش هستیم.

كليت سازه اي تيمچه متشكل از آجر قرمز با بندكشي گچي است و همچنين در و پنجره هاي حجره ها چوبي ميباشند كه وجود مصالح متنوع در كنار هم حائز اهميت است.در گذشته پنجره ها به صورت اروسی بوده که بعدها هر حجره پبجره مخصوص به خود را قرار داده است.

تابش پرتوهاي نور از طريق روزنه هاي جانبي گنبد به درون تيمچه، زيبايي كم نظيري به فضاي داخلي تيمچه مي بخشد.از ديگر شاخصه هاي تزييناتي تيمچه مي توان به وجود آجرچيني هاي مختلف در فضاي داخلي تيمچه اشاره كرد كه تفاوت و همگوني اين آجرچيني ها در كنار هم خود بر ارزش زيبايي بنا افزوده است.

کفسازی تیمچه از ابتدا آجر با ابعاد ۱۷*۱۷ بوده  بعد ها گوشه هایی از کفسازی که دچار ایراد شده بود را با سنگ یا سیمان ترمیم کرده اند.

 

 

دالان ورودی از سمت راسته بازار با درب چوبی و آجر چینی ساده

 

 گنبد میانی روی کاربندی با روزنه های اطراف

 دو طاق از نوع خوانچه پوش

 

کفسازی با آجر ۱۷*۱۷   و    ترمیم با سیمان

     

 

تزئینات تیمچه حاج تقی

پوشش داخلی این تیمچه آجری میباشد و به طور بسیار زیبا با ظرافتهای کم نظیری بافت ایجاد کرده است. بعد آجرچینی با ملات سیمانی سفید بند کشی شده است که انواع آجر چینی ها را دی تیمچه می توانیم مشاهده کنیم.قطعات آجرها پنج در ده در بیست سانتیمترند.و نوع آنها فشاری می باشد. 

طاقهای به کار رفته در تیمچه حاج تقی در چند نوع خوانچه پوش، کجاوه ای، چهار بخش، کلیل و آهنگ لوله ای هستند که در قسمتهای مختلف استفاده شده است.

خوانچه پوش سادگی اجرای کجاوه را ندارد و در واقع کجاوه ای است که در برخی سطح برشهایی در آن داده می شودمثلأ در بعضی قسمتها که نور از سقف گرفته می شود بین دو تویزه سرتاسری را در دو طرف تویزه های عمود بر تویزه اصلی ایجاد کرده و هر بخش را با طاقهای جداگانه پوش داده اند

نوع دیگر پوشش بین دو تا تویزه با کژاوه است که به لحاظ سادگی اجرا به تبعیت از منحنی تویزه پوشش می شود.. در قسمت دالان از این طاقها استفاده شده است.

در سر تا سر تیمچه هم در بخش دالان و هم گنبد نور گیر هاییی تعبیه شده که زیبایی و نور آن را چند برابر کرده است.

کفسازی کلی تیمچه با سیمانکاری انجام گرفته است ولی در داخل مغازه ها بسته به سلیقه مغازه داران کاشی کاری نیز مشهود است. 

تزئینات تیمچه ی حاج صفر علی

فضای میانی تیمچه گنبد خانه ای است شامل طاق ها و قوس ها . با این قوس ها می توان فضا را ترکیبی بلورین حاصل از دو هشت و نیم هشت که به عکس هم چرخیده اند دانست.این ترکیب بلورین در سقف با رسمی بندی ساده و درشت نقشی که به شمسه دوازده و گنبد روی آن ختم می شود،تفصیل یافته است

.سرتاسر نما پوشیده از آجر تیره رنگ با بند کشی سفید است.تویزه گچی گویی از استخوان بندی استوارو زاویه دار قاعده و جدار های فضا برآمده و چون تار در پود نرم گنبد تنیده است. در و پنجره های فعلی جدید است اما درو پنجره های قدیم که احتمالا چوبی و پرکار بوده در همنشینی با آجر به فضا گرمی بیشتری می بخشیده است.فضا نور گیری مرکزی ندارد و نورگیر های جانبی با نظم در اطراف طاق و نیم طاق ها قرار گرفته است

دالان با ارتفاعی معادل دو طبقه و حجره هایی در طرفین آن به راسته بازار می ماند. در وسط هر طاق نیز نور گیری مربع شکل دارد .تیمچه سردر چشمگیری ندارد و در مسیر بازار نیز در محل ورودی تیمچه تحول چندانی رخ نداده است.

 برای دیدن عکس های بیشتر به ادامه ی مطلب مراجعه فرمایید.

ادامه نوشته

تزئینات تیمچه ی شیخ کاظم

 

زیبایی شناسی در بنا

آنچه که در معماری سنتی ایران می توان یافت و همیشه مورد توجه بوده و می باشد وجود روح معماری در ابنیه ی سنتی است.از آنجایی که معماران سنتی ایرانی در ساخت و اجرای این بناها از هیچ تلاشی فرو گذار نکردند.دقت و نظم موجود در اجرای این بناها و وجود عناصر معماری زیبا که با دستان استادانه ی خالق آن به اثری ماندگار بدل گشته.باید به این نکته نیز توجه داشت که عناصر زیبایی شناسی در بنا به عناصر معماری خلاصه نمی شوند.

تزئینات 

نحوه ی آجر چینی:

پوشش خفته راسته:

شروع کار از چهار گوشه با رعایت محاسبه به صورت آجرهای خفته و یا راسته با رعایت دور طاق عمود بودن آجرها با یکدیگر به شکل مثلثی پوشش می گردد.

عمل پوشش از ضلع مقابل نیز تکرار می گردد تا به وسط دهانه رسیده و بالاخره با رعایت رج های پاتوپا به تیزه می رسیم. تیزه بندی با رعایت بوجود آمدن گل 3 و یا 5 رجی به پایان می رسد. ضمنا از وجود شمشه کردن آجرها در محوری که فاقد دور می باشد استفاده می گردد. 

                                      Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

                   

    Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

 Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />                                        

طاق رومی: این طاق بیشتر در اماکن عمومی استفاده می شود. پوشش این طاق به صورت ادامه ی رج چینی دیوارها تا تیزه می باشد. در این پوشش دور طاق در مایه ی قوس های تیزه بوده و دو قالب چوبی مقاوم و با اتصالات کافی بر روی کلاف بندی شمع ها در دو سمت جلو و عقب و هم تراز یکدیگر نصب می شود که به وسیله ی وادار نگهداری می شود. ستون های زیر قالب به وسیله ی وابند و چپ و راست با یکدیگر کلاف شده و طاق آماده ی پوشش می شود.

 Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

 

  تزیین فیتیله ای در قسمت ورودی اصلی تیمچه از دالان

 Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

انواع بازشوها:

 Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

 

نورگیرها:

Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

 

                                                  

کفسازی:

 Image Hosted by Free picture hosting at <A href="http://www.iranxm.comwww.iranxm.com' />

تزئینات سرای میرزا محمد

یکی از شاخصه های زیبایی سراها وجود حیاط و فضای سبز در آن می باشد که این ویژگی در مورد سرای میزرا محمد نیز صادق است.

 

 

تنوع آجر چینی و بازشوها در این بنا یکی از عوامل زیبایی آن است.

           

وجود تاق و قوس ها و نورگیر های سقفی از شاخصه های معماری بازار تبریز است که چندین نوع از آنها در سرای میرزا محمد بارز می باشد.