نقشه های تیمچه حاج تقی

عکسهای همسایگی های تیمچه حاج تقی

تیمچه حاج صفر علی

تیمچه حاج محمد قلی

عکسهای مراسم ماه محرم در تیمچه حاج تقی

طاق و گنبد

 

تیمچه حاج تقی در ایام ماه محرم

از تاسوعا  به مدت 5 روز  در این تیمچه مراسم نذورات برگزار می شود که هزینه  آن از کل اهالی آن تامین می شود که به گفته خود اهالی هزینه اآن حدود 5 میلیون تومان بوده است

 

در قسمت دالان صندلهایی چیده بودند که مردم در آنجا می نشستند . نذورات شامل نان روغنی ، پنیر تبریز ، چای  و قند می باشد که  با همکاری تمامی اهالی تیمچه انجام می شد

امثال تشبیهی و تطبیقی و هدف از ارائه آنها و علل انتخاب آنها:

هدف از مقایسه تمثیلی و تشبیهی درک تفاوتها و تشابه ها در ابنیه تاریخی در دوره های مختلف و در شرایط جغرافیایی مختلف و طراحان مختلف است.

برای انتخاب نمونه های تمثیلی وتشبیهی سعی نموده ایم با در نظر گرفتن چندین شاخص اصلی بنا که با تیمچه حاج تقی مشابه یا مغایر است عمل کنیم که بدین منظور سه تیمچه حاج شیخ کاظم و حاج صفرعلی و حاج محمد قلی را معرفی کرده و به دنیال آن این سه تیمچه را با تیمچه حاج تقی در یک جدول جمع بندی مقایسه می کنیم.

تیمچه حاج شیخ کاظم را به دلیل وجود بیش از یک تیمچه و ارائه خصوصیات آن و تیمچه حاج صفرعلی را به دلیل هم دوره بودن ساخت آن با تیمچه حاج تقی و تیمچه حاج محمد تقی را به دلیل برخی تشابهات در داخل فضای تیمچه انتخاب کرده ایم.

 

 

 

 

 

معرفی و همسایگی تیمچه حاج تقی

تیمچه حاج تقی در راسته بازار جدید قرار دارد.

حاج تقی، حاج محمد قلی و حاج صفرعلی که هر سه همدوره عباس میرزا سردار ولیعهد نامدار ایرانی هستند تقریبأ در یک دوره به ساخت و ساز سراها و تیمچه هایی اقدام نمودند. تیمچه حاج تقی نیز در مجاورت تیمچه حاج محمد قلی و در سمت جنوب غربی آن واقع شده است و به وسیله ی دالانی کوچک به راسته بازار جدید متصل می باشد.

کاربری آن پارچه فروشی است.

تیمچه از یک دالان و هسته مرکزی تشکیل شده است و تنها یک ورودی دارد.

فضاهای متباین

فضاهایی که از نظر خصوصیت اجزا و عناصر، دارای تفاوتهای خاصی هستند، فضاهای نتباین محسوب می شوند.فضاهای متباین در معماری سنتی معمولأ با تغییر در ابعاد فضا (پهن وباریک شدن) و با ایجاد فضاهای باز و سرپوشیده در امتداد هم مطرح می شوند.¹

در تیمچه حاج تقی قسمت دالان با فضای زیر گنبد با باریکی و پهنی این فضاها از هم جدا شده اند.

 

ورودی تیمچه

وجود تاق آهنگ وارتفاع بلند و دید مناسب از رلاسته به داخل در ورودی تیمچه حاج تقی حس دعوت کنندگی در رهگذر ایجاد می کند.

 

 نور و نورگیری

نور اصلی ترین عامل پویایی یک فضا است. بدون نور نه فرم و رنگ و بافت قابل دیدنی وجود دارد، نه حریم و تعریف فضایی مشخصی. بنابراین نخستین عملکرد طراحی نور، روشن کردن فرمها و فضاها می باشد تا کاربران فضا بتوانند فعالیت و وظایف خود را با سرعت، دقت و راحتی انجام دهند.

 

بافت و فرم

بافت و فرم مهمترین نقش را در زیبایی و عملکرد بر عهده دارند.انتخاب بافت و فرم از سبک معماری و محدودیت های محیطی متأثر خواهد شد.¹

طاق و گنبد

طاقهای به کار رفته در تیمچه حاج تقی در چند نوع خوانچه پوش، کجاوه ای، چهار بخش، کلیل و آهنگ لوله ای هستند که در قسمتهای مختلف استفاده شده است.

گنبد تیمچه دو پوسته پیوسته است که دو پوسته کاملأ جدا از هم قرار دارند و در پوشش بیرونبی(خود) شیب طوری ایجاد شده که برای راندن برف و باران مناسب باشد.

.طاق های این تیمچه رومی کار شده اند.

 

تحلیل فرمی:

تکرار مدولار در قسمت دالان، وتقارن دقیق از بین دو کلاه گنبدین دالان موکد معماری سنتی ایران است.

در پلان نیز طبق خط نشان داده شده تقارن وجود دارد

تحلیل فرم گنبد

مفهوم شکلهای هندسی

آشنا بودن به خواص شکلها باعث خواهد شد معنا و مفهومی که طراح از طریق زبان تصویر و هنرهای تجسمی قصد بیان آن را داشته را بهتر درک نماییم.

دایره:

اگر قبول کنیم مربع نمادی از مکان است، دایره نمادی از حرکت و زمان است همچنین نمادی از آرامش و تداوم است، زیرا کلیه نقاط پیرامون آن از یک ارزش برخوردارند و این امر تعادلی بین نیروی درونی و فضای بیرونی ایجاد می کند و باعث حرکت چرخشی و دورانی می شود و مفهوم بی پایانی را القا می کند. در عین حال دایره نمادی است از آسمان، عالم ملکوت، حرکت اجسام سماوی در حول محور دوار و سیار و نمادی است از جهان معنوی و متعال.

مربع نمادی از سکون و دایره بیانگر حرکت است.

مربع نمادی از عقل و دایره نشانی از احساس است

 

مربع:

مربع از لحاظ بصری شکلی است متعادل، محکم و ایستا و نموداری از استواری، مردانگی، سکون، منطق و معرف زمین است. این شکل در معماری اسلامی از اهمیت به سزایی برخوردار است و در فرهنگ ایرانی

جایگاه مخصوص و ویژه ای دارد.

شمسه

در معماری ایرانی شمسه نماد خورشید است و نشانگر کثرت در وحدت و وحدت در کثرت است.

 

چلیپا    

شكلي است كه تقاطع دو پاره خط عمودي وافقي حاصل مي شود . طرح چليپا داراي مفاهيم مختلفي چون گردونة خورشيد يا مهر ، نماد آتش و ناهيد ، چهار سوي جهان يا چها رعنصر اوليه يعني آب ، آتش ، باد و خاك است . نقشي كه از شكلي صليب تبعيت كند نيز چليپايي مي گويند . در قسمت گنبدی تیمچه دو محور عمود برهمی همچون چلیپا که در معماری سنتی ایران مقدس است دیده می شود.

 

 

پيوندهاي آجرچيني:

اين اصطلاحي است كه به آرايش هاي شناخته شده ي مختلف آجرچيني ديوارها اطلاق مي گردد. وجود اين طرح هاي پيوندي براي ديوارهايي كه بارهاي سنگيني را تحمل مي كنند امري اساسي است و بدين ترتيب تا حد امكان از تخريب سازه اي جلوگيري مي شود.

با پيوند صحيح آجرچيني در گوشه ها، جرزهاي متصل، ديوارهاي متصل و جداكننده و اطمينان يافتن از مهار شدن كامل آنها به يكديگر، علاوه بر توزيع بار يكنواخت در سراسر ديوار، پايداري نيز حاصل مي گردد.

اما به هر حال پيوند آجرچيني تنها به موضوع مقاومت محدود نمي شود. اغلب براي ايجاد ظاهري دلپذير و ايجاد طرح هاي تزييني در نماي آجركاري از پيوندهاي آجرچيني استفاده مي شود.

تزئینات تیمچه حاج تقی

پوشش داخلی این تیمچه آجری میباشد و به طور بسیار زیبا با ظرافتهای کم نظیری بافت ایجاد کرده است. بعد آجرچینی با ملات سیمانی سفید بند کشی شده است که انواع آجر چینی ها را دی تیمچه می توانیم مشاهده کنیم.قطعات آجرها پنج در ده در بیست سانتیمترند.و نوع آنها فشاری می باشد. 

طاقهای به کار رفته در تیمچه حاج تقی در چند نوع خوانچه پوش، کجاوه ای، چهار بخش، کلیل و آهنگ لوله ای هستند که در قسمتهای مختلف استفاده شده است.

خوانچه پوش سادگی اجرای کجاوه را ندارد و در واقع کجاوه ای است که در برخی سطح برشهایی در آن داده می شودمثلأ در بعضی قسمتها که نور از سقف گرفته می شود بین دو تویزه سرتاسری را در دو طرف تویزه های عمود بر تویزه اصلی ایجاد کرده و هر بخش را با طاقهای جداگانه پوش داده اند

نوع دیگر پوشش بین دو تا تویزه با کژاوه است که به لحاظ سادگی اجرا به تبعیت از منحنی تویزه پوشش می شود.. در قسمت دالان از این طاقها استفاده شده است.

در سر تا سر تیمچه هم در بخش دالان و هم گنبد نور گیر هاییی تعبیه شده که زیبایی و نور آن را چند برابر کرده است.

کفسازی کلی تیمچه با سیمانکاری انجام گرفته است ولی در داخل مغازه ها بسته به سلیقه مغازه داران کاشی کاری نیز مشهود است. 

تیمچه حاج تقی

بانی آن تقی بازرگان بوده است.  تیمچه حاج تقی  هم دوره عباس میرزا سردار ولیعهد نامدار ایرانی است .تیمچه ی حاج تقی در مجاورت تیمچه حاج محمد قلی و در سمت جنوب غربی آن واقع شده است و بوسیله دالانی کوچک به راسته بازار جدید متصل می گردد.

از گذشته این مکان محل فروش پارچه به صورت عمده می باشد. تیمچه یک مدخل از سرا دارد. این تیمچه دو طبقه می باشد که امروزه حجره ها در طبقه اول هستند و بیشتر از طبقه دوم به منزله انبار و یا دفاتر شخصی استفاده می شود و زیر برخی از حجره ها انبارهایی نیز تعبیه شده است.